Mostrar mensagens com a etiqueta ubucurabwenge. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta ubucurabwenge. Mostrar todas as mensagens
terça-feira, 27 de outubro de 2009
terça-feira, 4 de março de 2008
UBUCURABWENGE-ABAMI B'U RWANDA
Ubucurabwenge bwigisha ko Urwanda rwimye Abami 43, kuva ku ngoma za mbere kugeza ku ya Mutara Rudahigwa, kuko Alexis Kagame yabwiwe Ubucurabwenge ku ngoma y'uwo mwami, aba ariwe aheraho. Ayo mazina yose yarondorwaga mu gihe cy'imihango yo kwimika umwami. Bavugaga amazina y'Umwami n'ay'Umugabekazi bamaze kwimika, bakarondora n'aya ba se na ba nyina, n'ibisekuruza byabo bombi, bagakomeza batyo ku bami bose, kuzageza kuri Nkuba, ari we Shyerezo, akaba inkomoko y'Abami b'Urwanda.
Ayo mazina murayasanga mu gice kiyarondora nk'uko Alexis Kagame yayanditse mu Nganji Kalinga . Hinga dufate ay'Abami n'Abagabekazi gusa, tutavuze ibisekururuza by' Abagabekazi, maze tuyakurikiranye, dukurikije bya bihembwe tumaze kuvuga: Abami b'Ibimanuka, Abami b'Umushumi, Abami b'Ibitekerezo.
UBUCURABWENGE-IBIMANUKA
Duhereye ku Nkomoko y'Abanyiginya, Shyerezo Nkuba, dore amazina Ibimanuka:
Syerezo Nkuba
Kigwa
Muntu
Kimanuka
Kijuru
Kobo
Merano
Randa
Gisa
Kizira
Kazi
Gihanga
Uyu mubare wa 12 tuwugeraho iyo tubabariyemo Shyerezo Gihanga. Ariko dushobora kutababariramo. Uti kuki? Nti kubera ko Shyerezo, n'ubwo ari we Se w'Abami bose, ni "Umwami wo Hejuru, kandi ntiyigeze amanuka, ngo abe yabarirwa muri ibyo Bimanuka. Gihanga na we akaba yari Ikimanuka ku bwa se, ariko nyina ari Umusangwabutakakazi, utari Ikimanuka. Wakuramo ayo mazina yombi rero, umubare w'Ibimanuka ukaba 10.
Ibi by'imibare ariko na none ni ibya kizungu. Iyo bavuga amazina mu kinyarwanda, bayavuga nyine nk'ibisekuruza, batya:
"Gihanga ni uwa Kazi ka Kizira cya Gisa cya Randa rya Merano ya Kobo ka Kijuru cya Kimanuka cya Muntu wa Kigwa cya Nkuba, ari we Shyerezo".
Iyo bageze aha, bongeraho iri jambo:
"Ngaho iyo mwama
Mukuru wa Samukondo
Mu mizi yanyu mikuru".
Ibi rero ni ibivugirwaga mu mihango y'Ubwimika, babwira Abami bati "Aho mw'ijuru kwa Shyerezo ni ho mukomoka, kandi ni yo mwama", kuko Abami bahorana n'Imana. Ni nako baramutswaga, ngo "Gahorane Imana, Nyagasani!"
Nimureba mu Nganji Kalinga, aho Kagame asobanura uko yabwiwe Ubucurabwenge, murasanga aho avuga ko bwamenywaga na benshi batari Abacurabwenge, nabo bakajya babuvuga. Kandi koko nta banga ryabagamo: ibi bisekuruza Abami babaga babisangiye n'abandi banyarwanda benshi bahuje ubwoko, kandi byabaga ari ibintu bigenewe Rubanda, bigangazwa ku Karubanda, Abami bamaze kwima, ngo igihugu cyose kibamenye amavo n'amavuko.
Hari n'ubundi buryo bwo kuvuga aya mazina, bije nk'uca umugani:
Inkomoko y'Abami n'Abantu ni Shyerezo
Shyerezo yabyaye Kigwa
Kigwa abyara Muntu
Muntu abyara Kimanuka
Kimanuka abyara Kijuru
Kijuru abyara Kobo
Kobo abyara Merano
Merano abyara Randa
Randa abyara Gisa
Gisa abyara Kizira
Kizira abyara Kazi
Kazi abyara Gihanga cyahanze inka n'ingoma
Imibare na none ni twe tuyiyongereyeho, kugira ngo twerekane uko bigenda biringanira, uko bivuzwe kwose.
UBUCURABWENGE-INTANGIRIRO
Kera Urwanda rwagiraga Abanyabwenge bitwa Abacurabwenge, bakaba ari bo bamenyaga ibisekuruza by'Abami n'Abagabekazi. Abashakashatsi b'Abazungu, nka ba Padri André Pagès (1933) n'abandi, bagiye bandika amwe muri ayo mazina, ariko bakandika ibyo bakuye muri Rubanda, bituzuye, kandi bidakurikiranya ayo mazina neza. Padri Alexis Kagame ni we waje kumenya ko haba abagenewe uwo murimo. Arabegera, bamubwira Ibisekuruza by'Abami n'Abagabekazi. Arabyandika, aza kubisohora mu gitabo Inganji Kalinga, mu gice yise "Ubucurabwenge".
Ubundi ariko, ijambo "ubucurabwenge" si ukuvuga iryo rondora ry'ayo mazina gusa. Ahubwo ni ubumenyi bw'icyo ayo mazina agenda yerekana, uko Urwanda - ari yo si yose nyine - rwavutse, rugakura, rugaca ubwenge, rurerwa n'Abami. Abacurabwenge batubwira ko Abami ba mbere na mbere bakomokaga mw'ijuru. Bavuka kuri Sabizeze, mwene Nkuba, "Umwami wo Hejuru". Sabizeze rero yari yavutse mu gicuba, nyina yabuganijemo amata, akagishyiramo umutima w'imana yeze (reba Inkuru ya Kigwa). Amaze gukura, yumva nyina Gasani avuga uko kuntu yavutse, biramurakaza, arivumbura, ati sinduraramo. Nibwo rero amanutse kw'isi. Ni n'aho izina rya "Kigwa" ryaturutse.
Kigwa amanuka mw'ijuru, aza kw'isi, yururukiye ahitwa ku Rutare rwa Kinani, mu Mubari. Akaba yaramanukanye na Mukuru we Mututsi, na Mushiki wabo Nyampinga. Ahasanga abo bita Abasangwabutaka, arabahaka, nabo baramuyoboka. Bigezeho arashaka, abyara Muntu, Se w'Abantu bose bo kw'isi.
Abo Bami baturutse mwijuru bitwa Ibimanuka. Bibera aho, ibihe birahita, ibindi birataha. Kera kabaye, bene Muntu bamaze gucura ubwenge, Ibimanuka birataha, bisubira mw'ijuru, Urwanda bisiga biruraze GIHANGA cya Kazi. Bene Giihanga rero ni bo bitwa Abami b'Umushumi.
Se wa Gihanga, Kazi, yari Ikimanuka, ariko yari yarashatse Nyirarukangaga rwa Nyamigezi ya Kabeja, umwami w'Abazigaba, bakaba Abasangwabutaka. Murumva rero ko Gihanga yari "ikivange" cy'abaturutse mw'ijuru n'abakuriye kw'isi. Abami b'Umushumi nabo bakazakurikirwa n'abitwa Abami b'Ibitekerezo. Ng'iyo inkomoko y'Abami b'Urwanda, kandi ni nayo y'Abantu bose.
Ubundi ariko, ijambo "ubucurabwenge" si ukuvuga iryo rondora ry'ayo mazina gusa. Ahubwo ni ubumenyi bw'icyo ayo mazina agenda yerekana, uko Urwanda - ari yo si yose nyine - rwavutse, rugakura, rugaca ubwenge, rurerwa n'Abami. Abacurabwenge batubwira ko Abami ba mbere na mbere bakomokaga mw'ijuru. Bavuka kuri Sabizeze, mwene Nkuba, "Umwami wo Hejuru". Sabizeze rero yari yavutse mu gicuba, nyina yabuganijemo amata, akagishyiramo umutima w'imana yeze (reba Inkuru ya Kigwa). Amaze gukura, yumva nyina Gasani avuga uko kuntu yavutse, biramurakaza, arivumbura, ati sinduraramo. Nibwo rero amanutse kw'isi. Ni n'aho izina rya "Kigwa" ryaturutse.
Kigwa amanuka mw'ijuru, aza kw'isi, yururukiye ahitwa ku Rutare rwa Kinani, mu Mubari. Akaba yaramanukanye na Mukuru we Mututsi, na Mushiki wabo Nyampinga. Ahasanga abo bita Abasangwabutaka, arabahaka, nabo baramuyoboka. Bigezeho arashaka, abyara Muntu, Se w'Abantu bose bo kw'isi.
Abo Bami baturutse mwijuru bitwa Ibimanuka. Bibera aho, ibihe birahita, ibindi birataha. Kera kabaye, bene Muntu bamaze gucura ubwenge, Ibimanuka birataha, bisubira mw'ijuru, Urwanda bisiga biruraze GIHANGA cya Kazi. Bene Giihanga rero ni bo bitwa Abami b'Umushumi.
Se wa Gihanga, Kazi, yari Ikimanuka, ariko yari yarashatse Nyirarukangaga rwa Nyamigezi ya Kabeja, umwami w'Abazigaba, bakaba Abasangwabutaka. Murumva rero ko Gihanga yari "ikivange" cy'abaturutse mw'ijuru n'abakuriye kw'isi. Abami b'Umushumi nabo bakazakurikirwa n'abitwa Abami b'Ibitekerezo. Ng'iyo inkomoko y'Abami b'Urwanda, kandi ni nayo y'Abantu bose.
UBUCURABWENGE-AMASEKURUZA Y'ABAMI B'U RWANDA
Uyu mwami twimitse ni
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rudahigwa.
Nyina ni Nyiramavugo.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kankazi,
ka Mbanzabigwi
ya Rwakagara
rwa Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiranteko,
ya Nzagura
ya Mbonyingabo :
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Musinga.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kanjogera,
ka Rwakagara
rwa Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramashyongoshyo,
ya Mukotanyi
wa Kimana
cya Kabajyonjya
ka Rwaka
rwa Yuhi Mazimpaka Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Rwabugiri.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Murorunkwere,
wa Mitari
ya Cumu
rya Giharangu
cya Mutima
wa Matana
ya Babisha
ba Samutaga
wa Byunga
bya Bigirimana
bya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi: akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyirangeyo,
ya Rukundo
rwa Maronko:
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rwogera .
Nyina ni Nyiramavugo.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiramongi,
ya Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiragahwehwe,
ka Minyaruko
ya Kabeba
ka Byami
bya Shumbusho
ya Ruherekeza
rwa Zuba
rya Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya
Aho ga nyine, Abakono bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Gahindiro.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiratunga,
rya Rutabana
rwa Nyakirori
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramwami,
wa Shumbusho
rya Muhoza
wa Ruregeya:
akaba umukobwa w'Abagesera.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
ni Sentabyo.
Nyina ni Nyiramibambwe.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiratamba,
rya Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramacyuriro,
ya Rusimbi
rwa Magenda
ya Gasimbuzi
ka Senyamisange
ya Muyogoma
wa Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibamwe ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Ndabarasa.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rwesero,
rwa Muhoza
wa Ruregeya :
akaba umukobwa w'Abagesera.
Nyina ni Mboyire
y Rujuhe
rwa Censha
rya Nyirabahaya :
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abagesera bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
CYIRIMA.
Izina rya akiri Umututsi
ni Rujugira.
Nyina ni Nyiracyirima.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kirongoro,
cya Kagoro
ka Nyamugenda :
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Nyanka,
ya Migambi
ya Rukundo
rwa Ntaraganda
ya Nkomokomo :
akaba umukobwa w'Ababanda.
Aho ga nyine Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Cyirima ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Mazimpaka.
Nyina ni Nyirayuhi
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyamarembo,
ya Majinya
ya Byunga
bya Bigirimana
bya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyamyishywa,
ya Musanzu
wa Cyankumba
cya Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda :
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abakono bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba ni Gisanura.
Nyina ni Nyiramibambwe
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Nyabuhoro,
bwa Rwiru
rwa Rubona
rwa Mukubu
wa Mushyoma
wa Bitungwa
bya Nkosa
ya Rubaga
rwa Mutashya
wa Gihumbi :
akaba umukobwa w'Abaha.
Nyina ni Nyiramugondo
wa Muyogoma
wa Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abaha bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibambwe ni uwa
KIGERI.
Izina rya akiri Umututsi
Akaba Nyamuheshera.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Ncendeli,
Ya Gisiga
Cya Semugondo :
Akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Ncekeli,
ya Ruhomwa
rwa Kinanira
cya Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Semugeshi.
Nyina ni Nyiramavugo
Izina rye ari Umututsi
akaba Nyirakabogo,
ka Gashwira
ka Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Mfitiki,
cya Ruherekeza
rwa Zuba
rya Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya
Aho ga nyine Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
RUGANZU.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Ndori.
Nyina ni Nyiruganzu.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyabacuzi,
ba Kibogora :
akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina akaba Nyirarugwe
rwa Nkuba
ya Bwimba
bwa Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ruganzu ni uwa
NDAHIRO.
Izina rye akiri Umututsi
ni Cyamatare.
Nyina ni Nyirandahiro.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyirangabo,
ya Nyantabana
ya Kamima:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Buhorwinka
bwa Kigobe
cya Cyahi
cya Mukubu
wa Cyenge
cya Nyacyesa
cya Mukobwa
wa Ndoba Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndahiro ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Gahima.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Matama,
ya Bigega
bya Mutashya
wa Gihumbi:
akaba umukobwa w'Abaha.
Nyina ni Nyabyanzu
bya Nkuba
ya Nyabakonjo:
akaba umukobwa w'Abongera.
Aho ga nyine, Abaha bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
ni Mutabazi.
Nyina ni Nyimibambwe.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyabadaha,
ba Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Mageni
ya Gikari
cya Nsoro:
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibambwe ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Mukobanya.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyankuge,
ya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi: akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyiravuna
rya Rweru
rwa Nsoro:
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
CYIRIMA.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Rugwe.
Nyina ni Nyiracyirima.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyakiyaga,
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyabasanza,
ba Njwiri
ya Mupfumpfu
wa Ndoba Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Cyirima ni uwa
RUGANZU.
Izina rye akiri Umututsi
ni Bwimba.
Nyina ni Nyiraruganzu.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyakanga,
ka Tema
lye Lima
lye Bare
lye Gongo
rya Muzora
wa Gahuriro
ka Jeni
rya Rurenge:
akaba Umukobwa w'Abasinga.
Nyina akaba Nyabitoborwa
bya Muzora
wa Mushambo
wa Kanyandorwa
ka Gihanga:
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ruganzu ni uwa
NSORO.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Samukondo.
Nyina ni Kiziga
cya Ruhinda
rwa Mbogo
ya Gishwere:
akaba umukobwa w'Abega.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Nsoro ni uwa
SAMEMBE.
Nyina akaba Magondo
ya Mutashya:
akaba umukobwa w'Abaha.
Aho ga nyine, Abaha bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
Samembe ni uwa
NDOBA.
Nyina ni Monde,
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi :
akaba umukobwa w'Abega.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndoba ni uwa
NDAHIRO.
Izina rye akiri Umututsi
ni Ruyange
Nyina ni akaba Nyirandahiro.
Izina rye akiri Umututsi
ni Cyizigira.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndahiro ni uwa
RUBANDA.
Nyina akaba Nkundwa
ya Mbazi
ya Nyundo.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rubanda ni uwa
RUKUGE.
Nyina ni Nyirankindi ya Kiragira,
Akaba umukombwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rukuge ni uwa
NYARUME.
Nyina ni Nyirashyoza
rya Muzora.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Nyarume ni uwa
RUMEZA.
Nyina ni Kirezi
cya Rugwana.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rumeza ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Musindi.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyamata
ya Rwiru :
akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
KANYARWANDA.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Gahima.
Nyina ni Nyirakanyarwanda.
Izina Akaba Nyamususa,
akaba Nyamususa,
wa Jeni
rya Rurenge :
akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kanyarwanda ni uwa
GIHANGA.
Izna rye akiri Umututsi
akaba Ngomijana.
Nyina n Nyirarukangaga
ra Nyamigezi
ya Kabeja :
akaba umukobwa w'Abazigaba.
Aho ga nyine, Abazigaba bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Gihanga ni uwa
Kazi
ka Kizira
cya Gisa
cya Randa
rya Merano
ya Kobo
ka Kijuru
cya Kimanuka
cya Muntu
wa Kigwa
cya Nkuba
- ari we SHYEREZO.
"Ngaho iyo mwama,
Mukuru wa Samukondo,
Mu mizi yanyu mikuru!"
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rudahigwa.
Nyina ni Nyiramavugo.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kankazi,
ka Mbanzabigwi
ya Rwakagara
rwa Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiranteko,
ya Nzagura
ya Mbonyingabo :
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Musinga.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kanjogera,
ka Rwakagara
rwa Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramashyongoshyo,
ya Mukotanyi
wa Kimana
cya Kabajyonjya
ka Rwaka
rwa Yuhi Mazimpaka Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Rwabugiri.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Murorunkwere,
wa Mitari
ya Cumu
rya Giharangu
cya Mutima
wa Matana
ya Babisha
ba Samutaga
wa Byunga
bya Bigirimana
bya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi: akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyirangeyo,
ya Rukundo
rwa Maronko:
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rwogera .
Nyina ni Nyiramavugo.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiramongi,
ya Gaga
rya Mutezintare
wa Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiragahwehwe,
ka Minyaruko
ya Kabeba
ka Byami
bya Shumbusho
ya Ruherekeza
rwa Zuba
rya Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya
Aho ga nyine, Abakono bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Gahindiro.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiratunga,
rya Rutabana
rwa Nyakirori
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramwami,
wa Shumbusho
rya Muhoza
wa Ruregeya:
akaba umukobwa w'Abagesera.
Aho ga nyine, Abega bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
ni Sentabyo.
Nyina ni Nyiramibambwe.
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyiratamba,
rya Sesonga
ya Makara
ya Kiramira
cya Mucuzi
wa Nyantabana
ya Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyiramacyuriro,
ya Rusimbi
rwa Magenda
ya Gasimbuzi
ka Senyamisange
ya Muyogoma
wa Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibamwe ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Ndabarasa.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
ni Rwesero,
rwa Muhoza
wa Ruregeya :
akaba umukobwa w'Abagesera.
Nyina ni Mboyire
y Rujuhe
rwa Censha
rya Nyirabahaya :
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abagesera bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
CYIRIMA.
Izina rya akiri Umututsi
ni Rujugira.
Nyina ni Nyiracyirima.
Izina rye akiri Umututsi
ni Kirongoro,
cya Kagoro
ka Nyamugenda :
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Nyanka,
ya Migambi
ya Rukundo
rwa Ntaraganda
ya Nkomokomo :
akaba umukobwa w'Ababanda.
Aho ga nyine Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Cyirima ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
ni Mazimpaka.
Nyina ni Nyirayuhi
Izina rye akiri Umututsi
ni Nyamarembo,
ya Majinya
ya Byunga
bya Bigirimana
bya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyamyishywa,
ya Musanzu
wa Cyankumba
cya Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda :
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abakono bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba ni Gisanura.
Nyina ni Nyiramibambwe
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Nyabuhoro,
bwa Rwiru
rwa Rubona
rwa Mukubu
wa Mushyoma
wa Bitungwa
bya Nkosa
ya Rubaga
rwa Mutashya
wa Gihumbi :
akaba umukobwa w'Abaha.
Nyina ni Nyiramugondo
wa Muyogoma
wa Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abaha bakabyirana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibambwe ni uwa
KIGERI.
Izina rya akiri Umututsi
Akaba Nyamuheshera.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Ncendeli,
Ya Gisiga
Cya Semugondo :
Akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Ncekeli,
ya Ruhomwa
rwa Kinanira
cya Juru
rya Yuhi Gahima Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
MUTARA.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Semugeshi.
Nyina ni Nyiramavugo
Izina rye ari Umututsi
akaba Nyirakabogo,
ka Gashwira
ka Burigande
bwa Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Mfitiki,
cya Ruherekeza
rwa Zuba
rya Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya
Aho ga nyine Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mutara ni uwa
RUGANZU.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Ndori.
Nyina ni Nyiruganzu.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyabacuzi,
ba Kibogora :
akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina akaba Nyirarugwe
rwa Nkuba
ya Bwimba
bwa Gitore
cya Kigeri Mukobanya Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ruganzu ni uwa
NDAHIRO.
Izina rye akiri Umututsi
ni Cyamatare.
Nyina ni Nyirandahiro.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyirangabo,
ya Nyantabana
ya Kamima:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina akaba Buhorwinka
bwa Kigobe
cya Cyahi
cya Mukubu
wa Cyenge
cya Nyacyesa
cya Mukobwa
wa Ndoba Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndahiro ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Gahima.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Matama,
ya Bigega
bya Mutashya
wa Gihumbi:
akaba umukobwa w'Abaha.
Nyina ni Nyabyanzu
bya Nkuba
ya Nyabakonjo:
akaba umukobwa w'Abongera.
Aho ga nyine, Abaha bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
MIBAMBWE.
Izina rye akiri Umututsi
ni Mutabazi.
Nyina ni Nyimibambwe.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyabadaha,
ba Ngoga
ya Gihinira
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba Umukobwa w'Abega.
Nyina ni Mageni
ya Gikari
cya Nsoro:
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Mibambwe ni uwa
KIGERI.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Mukobanya.
Nyina ni Nyirakigeri.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyankuge,
ya Sagashya
ka Sakera
ka Sakayumbu
ka Mwezantandi
wa Ntandayera
ya Mukono
wa Mututsi: akaba umukobwa w'Abakono.
Nyina ni Nyiravuna
rya Rweru
rwa Nsoro:
akaba umukobwa w'Abahondogo.
Aho ga nyine, Abakono bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kigeri ni uwa
CYIRIMA.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Rugwe.
Nyina ni Nyiracyirima.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyakiyaga,
cya Ndiga
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi:
akaba umukobwa w'Abega.
Nyina ni Nyabasanza,
ba Njwiri
ya Mupfumpfu
wa Ndoba Umwami wa Rubanda:
akaba umukobwa w'Abanyiginya.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Cyirima ni uwa
RUGANZU.
Izina rye akiri Umututsi
ni Bwimba.
Nyina ni Nyiraruganzu.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyakanga,
ka Tema
lye Lima
lye Bare
lye Gongo
rya Muzora
wa Gahuriro
ka Jeni
rya Rurenge:
akaba Umukobwa w'Abasinga.
Nyina akaba Nyabitoborwa
bya Muzora
wa Mushambo
wa Kanyandorwa
ka Gihanga:
akaba umukobwa w'Abashambo.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ruganzu ni uwa
NSORO.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Samukondo.
Nyina ni Kiziga
cya Ruhinda
rwa Mbogo
ya Gishwere:
akaba umukobwa w'Abega.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Nsoro ni uwa
SAMEMBE.
Nyina akaba Magondo
ya Mutashya:
akaba umukobwa w'Abaha.
Aho ga nyine, Abaha bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
Samembe ni uwa
NDOBA.
Nyina ni Monde,
ya Gahutu
ka Serwega
rwa Mututsi :
akaba umukobwa w'Abega.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndoba ni uwa
NDAHIRO.
Izina rye akiri Umututsi
ni Ruyange
Nyina ni akaba Nyirandahiro.
Izina rye akiri Umututsi
ni Cyizigira.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abega bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Ndahiro ni uwa
RUBANDA.
Nyina akaba Nkundwa
ya Mbazi
ya Nyundo.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rubanda ni uwa
RUKUGE.
Nyina ni Nyirankindi ya Kiragira,
Akaba umukombwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rukuge ni uwa
NYARUME.
Nyina ni Nyirashyoza
rya Muzora.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Nyarume ni uwa
RUMEZA.
Nyina ni Kirezi
cya Rugwana.
Akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Rumeza ni uwa
YUHI.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Musindi.
Nyina ni Nyirayuhi.
Izina rye akiri Umututsi
akaba Nyamata
ya Rwiru :
akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Yuhi ni uwa
KANYARWANDA.
Izina rye akiri Umututsi
Akaba Gahima.
Nyina ni Nyirakanyarwanda.
Izina Akaba Nyamususa,
akaba Nyamususa,
wa Jeni
rya Rurenge :
akaba umukobwa w'Abasinga.
Aho ga nyine, Abasinga bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Kanyarwanda ni uwa
GIHANGA.
Izna rye akiri Umututsi
akaba Ngomijana.
Nyina n Nyirarukangaga
ra Nyamigezi
ya Kabeja :
akaba umukobwa w'Abazigaba.
Aho ga nyine, Abazigaba bakabyarana Abami n'Abanyiginya.
--------------------------------------------------------------------------------
Gihanga ni uwa
Kazi
ka Kizira
cya Gisa
cya Randa
rya Merano
ya Kobo
ka Kijuru
cya Kimanuka
cya Muntu
wa Kigwa
cya Nkuba
- ari we SHYEREZO.
"Ngaho iyo mwama,
Mukuru wa Samukondo,
Mu mizi yanyu mikuru!"
Umurage w'Abakurambere-Ubucurabwenge
Urugero twatanga ni Ubucurabwenge, ari bwo Amasekuruza y'Abami. Kera habaga abanyabwenge bagenewe kumenya ibisekuruza by'Abami n'Abagabekazi, bakabiroondora neza, bigafatwa mu mutwe - bavuga kubitora - uko umwami yimye bakavuga Amasekuruza ye n'ay'Umugabekazi.
Amasekuruza y'Abami na yo Kagame yarayanditse, aza kuyashyira mu gitabo cyitwa Inganji Kalinga (Kabgayi, icapa rya 1959, pp. 98-101). Icyo gitabo ariko abagisigaranye ni bake, sinzi ko hazaboneka uburyo bwo kwongera kugicapa, kugira ngo abantu bongere basome ibintu byiza kandi by'ingira-kamaro uwo muhanga wacu yanditsemo.
Amasekuruza y'Abami na yo Kagame yarayanditse, aza kuyashyira mu gitabo cyitwa Inganji Kalinga (Kabgayi, icapa rya 1959, pp. 98-101). Icyo gitabo ariko abagisigaranye ni bake, sinzi ko hazaboneka uburyo bwo kwongera kugicapa, kugira ngo abantu bongere basome ibintu byiza kandi by'ingira-kamaro uwo muhanga wacu yanditsemo.
Subscrever:
Mensagens (Atom)